Η Ελληνική επανάσταση είναι το πρώτο εθνικό κίνημα που εμφανίστηκε στην ανατολική Ευρώπη του 18ου-19ου αι. 

Η αρχή για την ίδρυση ανεξάρτητου και ευνομούμενου, κατά τα σύγχρονα πρότυπα, ελληνικού εθνικού κράτους, έγινε όταν ο παλμός της επανάστασης άγγιξε κάθε ψυχή του Ελλαδικού χώρου, πέρα από ταξικές διαφορές και αντιπαραθέσεις.

Το όραμα της απελευθέρωσης είχε λάμψει στα μάτια όλων, συμπεριλαμβανομένων και των γυναικών. Κι ενώ, συνήθως, τους αγώνες και τους πολέμους τους συνδυάζουμε με προσωπικότητες ηρωικών ανδρών ­αγωνιστών, στην Ελληνική επανάσταση έπαιξαν σημαντικό ρόλο πολλές γυναίκες.

Παρά τα περιορισμένα δικαιώματα και την κοινωνική θέση τους, οι γυναίκες υπέδειξαν απαράμιλλο θάρρος και αξιοθαύμαστη γενναιότητα και έκαναν ενέργειες με ιδιαίτερη βαρύτητα. Οι Ελληνίδες αγωνίστηκαν και δίπλα και μπροστά από τους άντρες, βασανίστηκαν, στερήθηκαν και προσέφεραν ουσιαστική βοήθεια στον απελευθερωτικό αγώνα.

Καταγεγραμμένες μαρτυρίες που υπάρχουν μιλούν για γυναίκες που ντύθηκαν με αντρικά ρούχα και συμμετείχαν πολεμώντας στην πρώτη γραμμή. 

Από τις ρίζες της επανάστασης, στην Φιλική εταιρεία, η γυναικεία παρουσία υπήρξε καθοριστική. Ενώ αρχικά δεν επιτρεπόταν σ’ αυτήν η συμμετοχή γυναικών, στην πορεία αρκετές γυναίκες έδωσαν όρκο σε αυτή και συνέβαλαν σημαντικά στον ελληνικό αγώνα.

Η μητέρα του Δημητρίου και του Αλέξανδρου Υψηλάντη, Ελισάβετ, ήταν μία από αυτές. Τα παιδιά της, μάλιστα, θεωρούσαν πως χωρίς την προσφορά της μητέρας τους η επανάσταση θα συνέβαινε πολύ αργότερα.

Η «Πρωτομάνα των Φιλικών», κατά τα χρόνια της προετοιμασίας της Επαναστάσεως, οργάνωσε συναντήσεις προσωπικοτήτων της εποχής, με το πρόσχημα φιλολογικών συναντήσεων, οι οποίες οδήγησαν τελικά στη σύσταση της Φιλικής Εταιρείας.

Ακόμα μια από αυτές είναι και η Δόμνα Βισβίζη, σύζυγος καπετάνιου, γνωστή και ως «η Κυρά των Θαλασσών».

Αφιέρωσε ολοκληρωτικά τη ζωή της στον αγώνα, πρωτοστατώντας σε σημαντικά πολεμικά γεγονότα με το πλοίο του συζύγου της, Καλομοίρα.

Όταν εκείνος πέθανε, εκείνη ανέλαβε με ιδία έξοδα, και ως καπετάνισσα πια, την συνέχεια των θαλάσσιων μαχών, μέχρι που το κράτος της πήρε το πλοίο λόγω χρέους.

Σημαντική δράση στη Φιλική Εταιρία είχε και η Μαριγώ Ζαραφοπούλα, ως κατάσκοπος.

Μετά την προδοσία του μέλους Ασημάκη Θεοδώρου, που έδωσε την πληροφορία της επανάστασης στους Τούρκους, ανέλαβε, χρησιμοποιώντας τις γνωριμίες της, να μαθαίνει πληροφορίες γύρω από αυτόν και να ενημερώνει σχετικά τα υπόλοιπα μέλη.

Οι γνωριμίες που είχε την έκαναν σημαντικό κομμάτι του επαναστατικού αγώνα και μπόρεσε με αυτές να βοηθήσει τους γιους του Μαυρομιχάλη να δραπετεύσουν από τις Οθωμανικές φυλακές. Η δράση της κάποια στιγμή έγινε γνωστή, συνελήφθη, φυλακίστηκε και εξορίστηκε.

Ακόμα κι έτσι, όμως, εκείνη συνέχισε να συμμετέχει στον αγώνα φέρνοντας εις πέρας πολλές αποστολές και χρηματοδοτώντας διάφορες ενέργειες.

Από τις πιο εμβληματικές μορφές της Ελληνικής επανάστασης υπήρξε η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα. Ήταν η μόνη που μυήθηκε κανονικά, όπως οι άνδρες, στη Φιλική Εταιρεία.

Η Λασκαρίνα προετοιμάστηκε για τον μεγάλο αγώνα αγοράζοντας μυστικά όπλα και πολεμοφόδια από τα ξένα λιμάνια, τα οποία μετά έκρυψε στο σπίτι της στις Σπέτσες, ενώ ξεκίνησε την κατασκευή του πλοίου «Αγαμέμνων», της ναυαρχίδας της, την οποία ολοκλήρωσε το 1820.

Καταγγέλθηκε στην Υψηλή Πύλη ότι ναυπήγησε κρυφά πολεμικό πλοίο, αλλά κατάφερε να ολοκληρώσει την κατασκευή του δωροδοκώντας τον απεσταλμένο Τούρκο επιθεωρητή, πετυχαίνοντας παράλληλα την εξορία αυτών που την κατήγγειλαν.

Έδωσε απίστευτες μάχες τόσο κατά την διάρκεια της Ελληνικής επανάστασης όσο και κατά τους εμφύλιους που ξέσπασαν. Ξόδεψε την τεράστια περιουσία της και με το έντονο αίσθημα φιλοπατρίας που είχε, παρέβλεψε την εξορία της και την δυσαρέσκειά της από την κυβέρνηση, δίνοντας ό,τι είχε και δεν είχε.

Η τραγική ειρωνεία είναι ότι αυτή η γυναίκα με την δυναμική προσωπικότητα, την μαχητικότητα και την δράση που είχε για χρόνια στα πεδία μάχης, πέθανε από το βόλι του πατέρα της αγαπημένης του γιου της, που δεν ήθελε τον απένταρο γιο της για γαμπρό.

Οι Ρώσοι, ωστόσο, μετά τον θάνατό της της απένειμαν τον τίτλο της «Ναυάρχου», έναν τίτλο μοναδικό στα παγκόσμια χρονικά για γυναίκα.

Η Μαντώ Μαυρογένους, ακόμα ένα μέλος της Φιλικής Εταιρείας, ήταν κι αυτή εξέχουσα μορφή της Ελληνικής Επανάστασης.

Η συνδρομή της στον αγώνα δεν είχε μόνο οικονομική υπόσταση και τη συμμετοχή της σε μάχες, ενήργησε για εξασφάλιση Ευρωπαϊκής βοήθειας με επιστολές της προς τις γυναίκες της Γαλλίας.

Αφιέρωσε σχεδόν όλη την περιουσία της για την Ελληνική Επανάσταση και πρωτοστάτησε σε πολλές πολεμικές επιχειρήσεις εναντίων των Τούρκων.

Τον Οκτώβριο του 1822 συνέτριψε την δύναμη διακοσίων Τούρκων που έκαναν απόβαση στην Μύκονο και τον Φεβρουάριο του 1823, τέθηκε επικεφαλής σώματος 800 ανδρώνγια να εκστρατεύσει εναντίον των Τούρκων στην Εύβοια, την Θεσσαλία και την Ρούμελη.

Η δράση της αναγνωρίστηκε και τιμήθηκε από τον Ιωάννη Καποδίστρια με τον βαθμό της επίτιμης αντιστρατήγου, μια μικρή σύνταξη και μια κατοικία στο Ναύπλιο, όπου της ανατέθηκε και η διαχείριση του Ορφανοτροφείου Ναυπλίου.

Εξίσου σπουδαία ηρωίδα υπήρξε στα μέρη μας, η Μαργαρίτα Μπασδέκη, μια 20χρονη που το 1878, έλαβε μέρος στη μάχη της Μακρινίτσας .

Η τουρκική δύναμη του Βόλου ήταν κανονικά 5.000 στρατιώτες, αλλά ο Ισκεντέρ Πασάς ζήτησε βοήθεια με αποτέλεσμα οι δυνάμεις του να υπερβούν τις 10.000!

Η ατρόμητη Μπασδέκη τίθεται επικεφαλής των Ελλήνων πολεμιστών, που συνολικά είναι 70 γυναίκες και 300 άνδρες, και δίνουν μια άνιση μάχη με ηρωισμό και αυτοθυσία.

Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε πως είναι απίστευτα συγκινητικές, αξιομνημόνευτες και συγκλονιστικές οι πράξεις που έκαναν οι γυναίκες σε όλη την Ελλάδα γενικότερα, με επισήμανση σε εκείνες του Σουλίου (δείτε περισσότερα εδώ), του Μεσολογγίου και της Χίου.

Ενδεικτικά αναφέρουμε μερικές ακόμα σημαντικές γυναίκες: Μόσχω Τζα­βέλλα, Χάιδω Σέχου, Λένα Μπότσαρη, Αλεφάντω, Παπαδιά Κουρκουμέλη, Χαρίκλεια Δασκάλα­κη, Παντελιά Κωνσταντάκη, Κωνστάντια Ζαχαριά, Σάββαινα, Ζαμπέτα Κολοκοτρώνη και Ασήμω Γκούρα.

Έγιναν τόσα πολλά για την ελευθερία και έχασαν την ζωή τους τόσοι άνθρωποι που θα’ πρεπε να καταγράφουμε για μέρες ονόματα, ημερομηνίες, γεγονότα, τοποθεσίες, θανάτους, ήττες και νίκες. Οι θυσίες τους και η προσφορά τους ενέπνευσαν πολλούς καλλιτέχνες που αφιέρωσαν πλήθος έργων στην μνήμη τους, προκαλώντας παγκόσμιο θαυμασμό και δέοςγια όσα συνέβησαν.

Αυτή τη μέρα ας θυμόμαστε πως όπως υπήρχαν τότε, έτσι υπάρχουν, ακόμα και σήμερα, γυναίκες που θυσιάζονται για ένα καλύτερο αύριο, για εκείνες, τα παιδιά τους, τις πατρίδες τους. 

Χρόνια πολλά Έλληνες!
Χρόνια πολλά Ελλάδα!